İMAR, KENTSEL DÖNÜŞÜM ve ÇEVRE

İMAR

Ülkemizde, şehirlerin imar planlarını oluşturan mevzuat oldukça karmaşık ve hatta yer yer çelişiktir. İmara ilişkin düzenlemeler farklı pek çok mevzuatla belirlendiği için, bu hususta söz sahibi düzinelerce kuruluş vardır. Şehirlerin fiziksel planlama kararlarında, niteliğine göre, ilçe ve büyükşehir belediyelerinin yanı sıra Valilik, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ve DPT de söz sahibi olabilmektedir. Bunların yanında, ayrıca Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Orman Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü de şehrin imarını etkileyecek tasarruflarda bulunabilmektedirler.

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı, aynı zamanda ülkenin Başkentinin en büyük yerel yöneticisi sıfatıyla, bu konuda önder olmalı, somut önerileriyle yeni bir yapılanmanın öncülüğünü üstlenmelidir. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı imara ilişkin düzenlemelerde mutlaka söz sahibi olmalıdır. Bu çerçevede;

• İmar planlama ve onama makamlarının sayısı olabildiğince azaltılmalı, hatta mümkünse teke indirilmelidir.  Bu makam da Büyükşehir Belediyesi olmalıdır.
• İmar Planları, halkın görüşü alındıktan ve kamu yararı ilkesinin gözetildiği, yapılaşma şartlarının ve ana ulaşım yollarının belirlendiği kanaati oluştuktan sonra yürürlüğe girmelidir. Böylece, planların benimsenme ve uygulanma imkânı artacaktır.
• Planlar, sadece haritalar üzerinde değil, şehrin sosyo-kültürel özellikleri de dikkate alınmak suretiyle, yani sahada yapılacak çalışmalarla ortaya çıkartılmalı ve uygulanmalıdır.
• Planlama çalışmaları, şehirdeki gelişmelerin gerisinden gitmemeli, önüne geçebilmelidir. Planların sadece kâğıt üzerinde kalmaması için, bunları uygulayacak proje ve kaynakların da geliştirilmesi şarttır.
• Şehrin kültür ve tabiat varlıklarının korunması hususunda, yasal zorlamalar yanında, gönüllü katılımı da sağlayacak cazip düzenlemelere gidilmelidir.
• Bu çerçevede yapılacak imar planına göre ruhsata bağlanamayacağı kesin olan yerlerin değişim projeleri süratle hazırlanmalı, bu hususta siyasî yönlendirmelere ve baskılara kesinlikle itibar edilmemelidir.

Bunların büyük bir bölümü, elbette yasal düzenleme gerektiren ve hükümet tarafından yapılması gereken çalışmalardır. Ancak, Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin bu hususta öncülük etmesi, netice alınması yönünde önemli bir adım olacaktır.
Ankara'nın temel meselelerinden biri, kent merkezindeki yoğunlaşma ve kentin çevresine genişlemesindeki sağlıksızlıktır. Merkezdeki yoğunlaşma, bugün de devam eden hava kirliliğine yol açmış, yık-yap sürecini hızlandırmış ve altyapı hizmetlerinin işletme maliyetlerini yükseltmiştir.

Bugün Ankara çevresine doğru bir genişleme eğilimi içindedir. Bunun sebepleri şöyle sıralanabilir:

• Kamu kuruluşlarının kent merkezi dışında kampüs şeklinde hizmet binaları edinme yoluna gitmeleri,
• Sanayinin ucuz arsa saikıyla kent merkezi dışına yönelmesi,
• Konut yapımında kooperatiflerin ağırlık kazanması ve bunların kent merkezi dışında arsa edinmeleri,
• Kamu kurumlarındaki servis uygulaması ve özel otomobil sahipliğindeki artış.

Bizim hedefimiz, varolan çevreye genişleme eğilimini sağlıklı ve planlı bir yapıya kavuşturmaktadır. Ankara’nın büyüme hızı düşünüldüğünde, şehir merkezinden 35-50 kilometreye yayılan bir alanda çevre yerleşmenin sağlıklı biçimde gerçekleşmesi, kentin bütünü ve parçaları arasında etkin bir iletişim ve ulaşım ağı kurulmasına bağlıdır.

Öte yandan, mevcut şartlar çerçevesinde imar hususunda yapılabilecek çalışmalar da vardır:

• İmar planlarının kısa sürede tamamlanması ve disiplinli bir şekilde uygulanabilmesini sağlayacak bir sistem getireceğiz. İmar planlarına ilişkin mevzuatı basitleştirerek, halkın bu planlara kolayca ulaşabilmesini ve bilgi alabilmesini sağlayacağız.
• İmar planlarını, şehrin bugününe uydurmak yerine, geleceğini biçimlendirecek şekilde hazırlayacağız.
• Kamu kuruluşları, ticaret merkezleri, sanayi siteleri, eğitim kampüsleri, kültür ve tabiat alanları ile konut yerleşimleri arasındaki dengeyi mutlaka gözeteceğiz. Bu husustaki çarpıklıkları düzelteceğiz.
• Sadece yeni yapılan yerleşim alanlarında değil, mevcutlarda da, ulaşım, haberleşme, su, elektrik, çevre temizliği gibi hizmetlerde gelişmiş ülkeler standartlarına ulaşmanın gayreti içinde olacağız.
• Şehir merkezinde bulunan kamu kuruluşlarından, halkla doğrudan ilişkili olmayanların şehir dışına kaymalarını sağlayacağız. Üniversitelerin Tıp Fakülteleri dışındaki birimlerinin de şehir merkezi dışındaki kampüslere taşınmalarını temin edeceğiz.
• Şehrin belirli bölgelerinde, farklı gelir gruplarına yönelik konut alanları üreteceğiz.

GECEKONDU

Gecekondu ve gecekondulaşma Ankara'nın temel problemlerinden biridir. Gecekondu bölgelerinin altyapıları yetersiz durumdadır ve bu bölgeler temel belediye hizmetlerinden yeterince yararlanamamaktadır. Bu bölgelerde önce yapılaşma gerçekleşmekte, altyapı ardından götürülmeye çalışılmaktadır. O nedenle önemli zorluklarla karşılaşılmaktadır. Bu bölgelerde konut standardı çok düşüktür. Ayrıca gecekondu bölgelerinde kentle bütünleşme sorunu yaşanmakta, kente karşı bir yabancılaşma duygusu gelişmektedir.

Gecekondu politikamızı ana hatlarıyla şöyle özetleyebiliriz:

• Öncelikle yeni gecekondu yapımına kesinlikle engelleyeceğiz. Mevcut  gecekondu bölgelerini ıslah planları ile iyileştirilip modernize edeceğiz.
• Toplu konuta uygun olan, İl Özel İdaresi, belediyeler ve Toplu Konut İdaresi’nin elindeki arsa ve arazilerin imar ve inşaat şirketlerine kat karşılığı verilmesini teşvik edeceğiz.
• Merkez dışında hazırlanacak planlar dahilinde uydu kentler kuracak ve bu uydu kentleri ticari faaliyetlerle birlikte planlayacağız.
• Toplu Konut İdaresi ile işbirliği zemini oluşturacağız.
• Gecekondu ıslah bölgeleri projelerini süratlendirerek Ankara'nın çehresini değiştireceğiz. İmar planlarının uygulamasından hiçbir taviz vermeyeceğiz. Bu çerçevede, hızla modern konut alanlarına dönüşen gecekondu bölgelerinde, eğitim, sağlık, spor, ibadet mekânları ile diğer sosyal hizmet birimlerinin kurulmasını sağlayacağız.
• Arsa spekülasyonlarını önlemek için, orta ve uzun vadeli imar planlarını halka ilân ederek, şehrin gelişme ve büyüme yönünü Büyükşehir Belediyesinin belirlemesini temin edeceğiz.
• Gecekondu bölgelerindeki vatandaşlarımızın hak ve hukuklarını gözeterek bu bölgeleri, kentsel hizmetlerin iyi bir şekilde verildiği modern bir kent yapısına kavuşturacağız.
• Kazım Karabekir-Ulus-Hipodrum-İskitler bölgesini, yeni bir kültür ve ticaret merkezi olarak düzenleyeceğiz.
• Yenimahalle, Keçiören, Etlik, Aydınlıkevler, Altındağ, Mamak, Topraklık, Türközü, Akdere gibi hızlı değer kazanan bölgeler için dönüşüm projeleri hazırlayacağız. Böylece, bu bölgelerdeki dönüşümün planlı ve sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesini sağlayacağız.
• Dönüşümü zor olan bölgeler için özel programlar geliştirecek ve uygulayacağız.

KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ

Ankara halen gecekondu-kent görünümünden kurtulamamıştır. Bazı bölgelerde kentsel dönüşüm gerçekleştirilmekle beraber, mevcut sorunlar o bölgelere de taşınmıştır.

Ankara geneline yönelik nazım imar planı çalışmaları tamamlanacak ve Ankara tarih ile bugünü buluşturan sağlıklı bir yapıya kavuşturulacaktır..
Kentsel gelişmenin ve arsa rantlarının kontrol altına alınması için kent yatırımlarının farklı noktalara dağılımı sağlanacaktır.
Yapılacak Plan Tadilatları ile kazanılan rantlardan belediye adına harç alınacak. Alınacak bu harçlar kentin imar faaliyetlerinde kullanılacak. Harç miktarları artan rantın en az %10’u oranında olacaktır.

MAMAK DÖNÜŞÜM PROJESİ: Mamak, Ankara’ya hiç yakışmayan bir görünüme sahiptir. Bu itibarla Mamak Kentsel Dönüşüm Projesi isabetli bir girişimdir. Proje dünyada örneği olmayan bir büyüklüktedir.
Mamak’ta yapılan Kentsel Dönüşüm Projesi, hak sahiplerinin hiçbiri mağdur edilmeyecek şekilde yeniden düzenlenecektir. İmarlı-imarsız tapu maliki ile tapu tahsis belgesi olan vatandaşa en kısa zamanda 50.000 civarında konut yapılacaktır.
Belediye fahiş miktarda kâr almayacak, öncelikli olarak orada yaşayan halkın menfaatleri düşünülecektir.
Müteahhit firmalarla yapılan ihaleler gözden geçirilecek, halkın payına düşen konut sayısı artırılacaktır.
Mamak Kentsel Dönüşüm Projesi rant projesi değil, sosyal ve adil bir proje olacaktır. Herkes arsa payı oranında hakkına düşen konutu alacak, hiç kimse evsiz bırakılmayacaktır.
Mamak Kentsel Dönüşüm Projesi 5 yıl içerisinde bitirilecektir.

GÖLBAŞI DÖNÜŞÜM PROJESİ: Çok büyük potansiyele sahip Gölbaşı, Ankara’nın turizm ve rekreasyon açısından cazibe merkezi haline getirilecek. Bu amaçla ilçeye beş yıldızlı otel ve kongre merkezi yapılacak, İlçedeki yatay gelişim planlaması yerine dikey gelişim sağlayan ve daha fazla açık alana imkân tanıyan bir planlamaya geçilecektir.

ATATÜRK ORMAN ÇİFTLİĞİ: Atatürk’ün mirası olarak Atatürk Orman Çiftliğinin büyük bölümü atıl vaziyettedir. Ulu önderin vasiyetine uygun şekilde, çevresel dokuya uyumlu faaliyetlerle AOÇ Ankara’ya yeniden kazandırılacaktır.
AOÇ bünyesinde Türk Tarım Tarihi Müzesi açılacaktır. Botanik Bahçeleri ve Ağaçlandırma çalışmalarıyla 3000’i endemik olmak üzere 10.000 bitki türünden uygun olanlar kullanılarak burası yeniden yeşillendirilecektir. Organik tarım araştırmaları ve faaliyetleri yürütmek üzere, Tarım Bakanlığı, TÜBİTAK ve Üniversitelerle ortak bir Gen Bankası kurulacaktır. Tamamen doğal park ve piknik alanları oluşturulacaktır.

İMRAHOR VADİSİ: Eymir gölünden başlayıp Mamak Samsun çevre yolu viyadüğüne kadar uzanan vadi, koruma altına alınarak rant kavgasından kurtarılacaktır.
ODTÜ ile birlikte, Eymür Gölü Doğa Parkı yapılacaktır. Mevcut su kaynakları kullanılarak tüm vadi yeşil alana dönüştürülecektir.

PARK ALANLARININ YENİDEN DÜZENLENMESİ: Belediye sınırları içindeki uygun park alanlarında cafe, büfe, restoran, vb. ticarî işletmeler yapılacak ve işletmeler girişimcilere kiraya verilecektir. Ancak bu işletmeler parkların gerekli tüm hizmetini yerine getirecektir. Böylece imar planlarında yer alan ancak malî yetersizlik nedeniyle oluşturulamayan park alanları, yeşil alanlar yapılabilecek ve bunların bakımları belediyeye yük getirmediği gibi vatandaşlara da istihdam imkânı sağlanmış olacak.

Ayrıca bu parkların günün her saatinde çocukların ve hanımların gidebileceği güvenli yerler haline gelmesi sağlanacak.

ÇOCUK HAYAL PARKLARI: Özellikle gelir seviyesi düşük mahallelerdeki çocuklar için, onlarla yapılan anketler sonucu, onların hayallerine ve isteklerine uygun çocuk hayal parkları inşa edilecek.

DOĞA PARKI: Ankara’da yapılaşmaya uygun olmayan, eğimli ve kayalık alanların bir kısmında doğa parkları kurulacaktır. Doğa parklarında, doğal hayatta bulunan bitkiler ile hayvanlar yer alacaktır. Doğa Parkı tüm Türkiye’ye hitap edecek Turizm ve Rekreasyon amaçlı bir tesis olacaktır. Bu alanlarda doğaya uyumlu oteller, lokantalar, kafeler, vb. bulunacak, park içi ulaşım araçları arasında teleferik de kullanılacaktır.

RENK SOKAKLARI: Belediye ve sponsor firma desteği ile mevcut ve yeni oluşacak sokaklardaki tüm apartmanlar, o sokak için planlanan renkte boyanacak, böylece kentsel estetik sağlanacaktır.

ÇEVRE

İnsanların ve diğer canlıların hayatları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı etkileşim içinde bulundukları fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortam olarak  ifade edilen çevre bizim birinci önceliğimizdir.
Ankara’da sağlıklı bir hayatın sürdürülmesi ve Ankara’nın geleceğe taşınması, ancak sağlıklı bir çevre ile mümkündür. Bunun için, bizim çevre politikamızın temelini;

• Kıt olan su varlığımızın korunması ve kirletilmemesi,
• Hava kalitesinin iyileştirilmesi,
• Çarpık kentleşme ile görüntü kirliliğinin ortadan kaldırılması ve buna bağlı tahrip olan yeşil alanların genelde toprak yapımızın ve biyolojik çeşitliliğin korunması,
• Tahrip edilen doğal ve kültürel varlıklarımızın ortaya çıkartılması, 
• Gürültü ve tabela kirliliği ile mücadele edilmesi, 
• Çöplerin, atık ve artıkların düzenli ve ayrı olarak toplanması, geri kazanılabilecek atık ve artıklar için semtlerde geçici depolama alanlarının oluşturulması, atıkların geri kazanılması,
• Çevre kirliliğinde en önemli faktör olan enerjinin verimli kullanımının teşvik edilmesi,
• Çevre eğitimine öncelik vererek Ankara’da yüksek bir çevre bilincinin oluşturulması,
• Çevre ile ilgili bilimsel kuruluşlar, başta Çevre Mühendisleri Odası olmak üzere Meslek Odaları, ilgili sivil toplum kuruluşları ve okullar ile düzenli çalışma platformu oluşturulması,
• İnsan sağlığını doğrudan ilgilendiren çevre ile ilgili verilerin tüm Ankaralılarla şeffaf ve sürekli bir biçimde paylaşılması oluşturmaktadır.

Gerek Ankara’yı marka kent yapma hedefimiz, gerek suya verdiğimiz öncelik, gerek ulaşım çözümlerimiz, kentsel dönüşüm ve turizm iddiamız ve enerji politikalarımız bir bütünlük içinde çevreye ve insanımıza verdiğimiz önemi göstermektedir.

Temizlik, sağlıklı çevrenin en önemli unsurudur. Büyükşehir standardında bir temizlik için, altyapı başta olmak üzere, şehrin tüm sorunlarının büyük ölçüde çözülmüş olması gerekmektedir. Toz, çamur, çöp ve sadece insan sağlığına zararlı değil, şehir estetiğine uygun olmayan her türlü olumsuzluktan arınmış bir Ankara hedefliyoruz. Bu amaçla;

• Ankara'nın temiz, pırıl pırıl bir şehir olması için, ilçe belediyeleriyle işbirliği içinde olacağız.
• Temizlik hizmetlerini daha etkin hale getireceğiz.
• Çöp toplama, depolama ve işleme sistemini yeni baştan düzenleyeceğiz. Hastane çöplerini, sanayi atıklarını, ev atıklarını ve işlenebilir atıkları, ayrı ayrı toplayacak ve değerlendireceğiz.
• Çöp toplama sahalarında konut yapımını ve hayvan beslenmesini kesinlikle önleyeceğiz.
• Hava kirliliğini önlemek için, ithal kömür kullanımı ve doğalgazın yaygınlaştırılması uygulamalarını genişleteceğiz. Kalitesiz kömürlerin vatandaşlara yardım olarak dağıtılması yerine, ihtiyaç sahiplerine belirli oranda doğalgaz yardımında bulunacağız. Henüz doğalgaz altyapısı gelmemiş yerlerde kaliteli kömür dağıtımını sürdüreceğiz.
• Toprak ve su kirliliğini önlemek için, çöp toplama ve depolama sistemini değiştirmenin yanısıra, sanayi tesislerindeki denetimleri artıracağız. Arıtma sistemi olmayan tesislerin faaliyetlerine izin vermeyeceğiz.
• Kent çevresindeki kırsal bölgelerde, konut ve iş alanları ile yeşil alan dengesinin korunmasını sağlayacağız. Koru, orman gibi ağaçlık alanlarda yapılaşmaya müsaade etmeyeceğiz.
• Şehir merkezinde bulunan, tarihî özelliğe sahip alanlar ile askerî birimlere ve diğer kamu kuruluşlarına ait yerlerden uygun olanları, yeşil alan olarak düzenleyerek halkın kullanımına açacağız.
• Toplu konut alanlarında konut/yeşil alan dengesine özen gösterilmesini sağlayacağız.
• Elektrik ve trafik lambaları, trafolar, telefon, kablo tv ve diğer hizmetler için şehir içine konulan kutuları ve diğer unsurları, şehir estetiğine uygun şekilde yeniden düzenleyeceğiz.
• Kaldırım ve bahçe düzenlemelerinde, fonksiyonellik kadar estetik kaygıları da göz önünde bulunduracağız.
• Şehrin görüntüsünde belirleyici yerlerde, balkon, bahçe ve bina dışı düzenlemelere zorunlu standartlar getireceğiz. Halka bu konuda teknik destek sağlayacak ve gerekiyorsa malzeme yardımı yapacağız.
• Şehrin ağaçlandırılması için uygun tüm alanları kullanacağız. Gönüllü kuruluşların ağaçlandırma çalışmalarını teşvik edeceğiz.
• Taşocaklarını kaldırarak ve vatandaşların imar haklarını koruyarak, İmrahor Vadisini rekreasyon alanı yapacağız.
• Mogan ve Eymir göllerini kirlilikten kurtararak korumaya alacağız.
• Çubuk, İncesu, Ova, Ravlı ve Hatip çayları başta olmak üzere, şehir mücavir alanları içindeki su yataklarını insan sağlığına ve çevreye zarar vermeyecek şekilde ıslah edeceğiz. Bu su yatakları çevresinde yeşil alanlar oluşturacağız.
• Ankara’nın gerçekten insanı utandıran ve üzen görüntülerinden biri de sokak hayvanlarının durumudur. Bu, hayvanlara da insanlara da eziyettir ve başkente kesinlikle yakışmamaktadır. Ankara, insanlar kadar hayvanları da doyuracak ve güvenli yerlerde yaşatacak imkâna sahiptir. Biz bu imkânları harekete geçireceğiz. 
• Yeni yapılacak binalara imar izni verilirken projede kuş evlerinin yer alması şartını getireceğiz.
• Karşıyaka mezarlığında yer nedeniyle sıkışıklıklar yaşanmaktadır. Bu sorunların aşılması için öncelikle Merkez Camii yanına otopark yapılacaktır. Camiden sonra defin yerine gitmek üzere en az 10 büyük otobüs bulundurulacak, definden sonra da bu araçlar yine cenaze sahiplerini otoparka ulaştıracaktır.